ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦਾ ਖਰਚਾ (spousal support) ਕਿਵੇਂ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦਾ ਖਰਚਾ ਲੈਣਾ ਕੋਈ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ (spouse) ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਖਰਚਾ ਲੈਣ ਦਾ ਹੱਕ (entitlement) ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਅਸਰ ਕੀ ਪਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਕਮ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਇਸ ਤੋਂ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਲੋੜਾਂ ਕੀ ਹਨ; ਇੱਕ ਦਾਇਰਾ ਕੱਢਣ ਲਈ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Spousal Support Advisory Guidelines) ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾਂ ਖਰਚਾ ਲੈਣ ਦਾ ਹੱਕ ਸਾਬਤ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ
ਤਲਾਕ ਐਕਟ (Divorce Act) ਅਤੇ ਬੀ.ਸੀ. ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ (Family Law Act) ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਚਾਰ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਹਨ: ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਆਰਥਿਕ ਫ਼ਾਇਦਿਆਂ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ; ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖਰਚੇ (child support) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ; ਰਿਸ਼ਤਾ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਆਈ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ; ਅਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕੇ, ਵਾਜਬ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ। ਜਿਸ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਨੇ ਬੱਚੇ ਪਾਲਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਖ ਹੋਣ (separation) ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਕਸੌਟੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਖਰਚਾ ਆਪ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦਾ।
ਵਿਆਹ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਗ਼ਲਤ ਵਿਹਾਰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਤਲਾਕ ਐਕਟ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰਕਮ ਅਤੇ ਮਿਆਦ
ਹੱਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਦਾਲਤ ਹਰ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਸਾਧਨਾਂ, ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਤੋਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਅਤੇ ਖਰਚੇ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਜਾਂ ਹੁਕਮ। ਖਰਚਾ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕਮੁਸ਼ਤ, ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੱਥੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਜਾਂ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼
ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼, ਜੋ ਫ਼ੈਡਰਲ ਨਿਆਂ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਬੀ.ਸੀ. ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਰਕਮ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦਨ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਦਾਇਰਾ ਕੱਢਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਕੇਸ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਕੇਸ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਾਅਵਾ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਤੱਕ
ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਣਵਿਆਹੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ (common-law spouse) ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਐਕਟ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸਾਲ ਵਿਆਹ ਵਰਗੇ ਰਿਸ਼ਤੇ (marriage-like relationship) ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਬੱਚਾ ਹੋਵੇ। ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਅਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਣਵਿਆਹੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ।
ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਬਾਰੇ ਸਮਝੌਤੇ
ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਖਰਚੇ ਬਾਰੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦੇਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਸਮਝੌਤਾ ਅਦਾਲਤੀ ਹੁਕਮ ਵਾਂਗ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਵਾਹੀ ਹੇਠ ਕੀਤੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਸਿਰਫ਼ ਇਹਨਾਂ ਆਧਾਰਾਂ ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ: ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਥਿਤੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦਾ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣਾ, ਕਿਸੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦਾ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝਣਾ, ਜਾਂ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਆਮ ਕਾਨੂੰਨ ਵਾਲੇ ਆਧਾਰ; ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਬਦਲੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਤੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅਣਉਚਿਤ (significantly unfair) ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਕਾਨੂੰਨ
ਹਰ ਲਿੰਕ BC Laws ਜਾਂ Justice Laws ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਹੀ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲਿੰਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲਿਖਤ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਂਚ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼: November 9, 2026।
- ਤਲਾਕ ਐਕਟ (Divorce Act, RSC 1985, c 3 (2nd Supp)), ਧਾਰਾ 15.2: ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਹੁਕਮ: ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ (ਧਾਰਾ 15.2(4)), ਗ਼ਲਤ ਵਿਹਾਰ ਨਹੀਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ (ਧਾਰਾ 15.2(5)), ਉਦੇਸ਼ (ਧਾਰਾ 15.2(6))
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ (Family Law Act, SBC 2011, c 25), ਧਾਰਾ 160: ਖਰਚਾ ਲੈਣ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦਾ ਖਰਚਾ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ, ਧਾਰਾ 161: ਉਹ ਉਦੇਸ਼ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖਰਚਾ ਲੈਣ ਦਾ ਹੱਕ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ, ਧਾਰਾ 162: ਰਕਮ ਅਤੇ ਮਿਆਦ
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ, ਧਾਰਾਵਾਂ 163 ਅਤੇ 164: ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਬਾਰੇ ਸਮਝੌਤੇ, ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਕਿਸੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ, ਧਾਰਾ 3: ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਕੌਣ ਹੈ: ਵਿਆਹੁਤਾ, ਜਾਂ ਦੋ ਸਾਲ ਵਿਆਹ ਵਰਗੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸਾਂਝਾ ਬੱਚਾ
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ, ਧਾਰਾ 198: ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ
- ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Spousal Support Advisory Guidelines), ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਨਿਆਂ ਵਿਭਾਗ (Department of Justice Canada): ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦਾਇਰਾ ਤੈਅ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ
ਲੋਕ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ
- ਕੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਹੈ?
- ਹਾਂ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਕੋਲ ਤਲਾਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਣਵਿਆਹੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਕੋਲ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ। ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਕਿਸੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵਿਚੋਲਗੀ (mediation) ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਝਗੜੇ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਸਮਾਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਣਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਕੀ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦਾ ਖਰਚਾ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ?
- ਹਾਂ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ ਇੱਕ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦਾ ਖਰਚਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦੇਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਦਾਲਤ ਸਮਝੌਤਾ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੀ; ਇਸ ਲਈ ਪੂਰਾ ਵਿੱਤੀ ਖੁਲਾਸਾ ਅਤੇ ਹਰ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ (independent legal advice) ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ (BC) ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਰੇ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ। ਕਾਨੂੰਨ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਸਥਿਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਪੰਨੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ।ਇਹ ਪੰਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੈੱਬਪੰਨੇ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ। ਜੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।