ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦਾ ਖਰਚਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਮਾਲੀ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਾਰੇ ਅਮਲੀ ਸੇਧ।
ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦਾ ਖਰਚਾ (spousal support) ਸਾਬਕਾ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਰਥਿਕ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਾਰਨ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖਰਚਾ ਲੈਣ ਦਾ ਹੱਕ (entitlement) ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Spousal Support Advisory Guidelines) ਰਕਮ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਮਕਸਦ
ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਮਕਸਦ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀਆਂ ਲਈ ਤਲਾਕ ਐਕਟ (Divorce Act) ਦੀ ਧਾਰਾ 15.2 ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਅਣਵਿਆਹੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀਆਂ (common-law spouse) ਲਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ (Family Law Act) ਦੀ ਧਾਰਾ 161 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ: (a) ਰਿਸ਼ਤੇ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ; (b) ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਖਰਚਾ (child support) ਦੇਣ ਦੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਲੀ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਣਾ; (c) ਰਿਸ਼ਤਾ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੇਣਾ; ਅਤੇ (d) ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋ ਸਕੇ, ਵਾਜਬ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਰ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ।
ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦੀ ਗਣਨਾ
ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦੀ ਰਕਮ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 162 ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤ, ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜਾਂ, ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਲੋਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਪਾਲਣਾ) ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਲਾਕ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 15.3 ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 173 ਅਨੁਸਾਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦਾ ਖਰਚਾ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਬਾਰੇ ਸਮਝੌਤੇ
ਤਲਾਕ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 15.2(4)(c) ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ 162(c) ਅਤੇ 163 ਅਨੁਸਾਰ, ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਬਾਰੇ ਸਮਝੌਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਸਮਝੌਤੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦਾ ਖਰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਿਹੜੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਗਵਾਹੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਣ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅਦਾਲਤੀ ਹੁਕਮ ਹੋਣ।
ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ
ਕੁਝ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਬਾਰੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 164 ਵਿਚਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਮਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਦੱਸਣਾ, ਜਾਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ; ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਲਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣਤਾ, ਲੋੜ ਜਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਦਾ ਗ਼ਲਤ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣਾ; ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾ ਹੋਣਾ; ਧਮਕੀਆਂ; ਜਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ। ਅਦਾਲਤ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ: ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ, ਪੱਕਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ, ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਧਾਰਾ 161 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਮਕਸਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।