ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ (guardianship), ਮਾਪਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ (parental responsibilities) ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸਮੇਂ (parenting time) ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਬੀ.ਸੀ. ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ "ਸਪੁਰਦਗੀ" (custody) ਅਤੇ "ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਹੱਕ" (access) ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦਾ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ (Family Law Act) ਅਧੀਨ, ਜੋ ਵੀ ਮਾਪਾ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ (guardian) ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਕੋਲ ਮਾਪਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਫ਼ੈਸਲੇ; ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚਾ ਹਰ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਨਾਲ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਤ (best interests of the child) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੰਨ ਕੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ
ਜਦੋਂ ਮਾਪੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਹਰ ਮਾਪਾ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਾਪਾ ਕਦੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦੂਜੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸਹਿਮਤ ਨਾ ਹੋਣ, ਉਹ ਮਾਪਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਅਦਾਲਤ ਇਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਮਤਰੇਆ ਮਾਪਾ ਕਿਸੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਸਿਰਫ਼ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਕੋਲ ਹੀ ਮਾਪਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ (contact) ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਪਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ
ਐਕਟ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ; ਬੱਚਾ ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨਾਲ ਰਹੇਗਾ; ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ; ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਭਾਸ਼ਾਈ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਪਰਵਰਿਸ਼; ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ; ਪਾਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਰਜ਼ੀਆਂ; ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣਾ; ਬੱਚੇ ਵੱਲੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ; ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹਰ ਹੋਰ ਚੀਜ਼। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਜਾਂ ਹੁਕਮ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਕਿਸੇ ਸਮਝੌਤੇ ਜਾਂ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਕਿਸੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਕੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਹੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਐਕਟ ਸਾਫ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੰਨ ਕੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਿਆ ਜਾਂਦਾ: ਨਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਸਮਾਂ, ਨਾ ਬਰਾਬਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਾਂਝੇ ਫ਼ੈਸਲੇ।
ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਕਸੌਟੀ: ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਤ
ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਤ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਤੋਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ: ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਭਲਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਢੁਕਵਾਂ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਲੋੜ, ਹਰ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੀ ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਅਸਰ। ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹੀ ਹੈ ਜੇ ਉਹ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਤਲਾਕ ਐਕਟ ਦੇ ਸ਼ਬਦ
ਤਲਾਕ ਲੈ ਰਹੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀਆਂ ਲਈ, ਤਲਾਕ ਐਕਟ (Divorce Act) 1 ਮਾਰਚ 2021 ਤੋਂ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਹੁਕਮ (parenting order) ਵਿੱਚ "ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਮਾਂ" ਅਤੇ "ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ" (decision-making responsibility) ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਤ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੂਚੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਰੀਰਕ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਹੁਕਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਢੁਕ ਜਾਣ।
ਕਾਨੂੰਨ
ਹਰ ਲਿੰਕ BC Laws ਜਾਂ Justice Laws ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਹੀ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲਿੰਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲਿਖਤ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਂਚ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼: November 9, 2026।
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ (Family Law Act, SBC 2011, c 25), ਧਾਰਾ 37: ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਤ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਤੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ, ਧਾਰਾ 39: ਮਾਪੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ, ਧਾਰਾ 40: ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ; ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ, ਧਾਰਾ 41: ਮਾਪਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ, ਧਾਰਾ 42: ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਮਾਂ
- ਤਲਾਕ ਐਕਟ (Divorce Act, RSC 1985, c 3 (2nd Supp)), ਧਾਰਾ 16: ਤਲਾਕ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਤ
- ਤਲਾਕ ਐਕਟ, ਧਾਰਾ 16.1: ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਹੁਕਮ: ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ
ਲੋਕ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ
- ਕੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ 50/50 ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ?
- ਨਹੀਂ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਕਿ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਿੱਥੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਠੀਕ ਰਹੇ, ਉੱਥੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਾਂ ਆਮ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਬੱਚੇ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।
- ਕੀ ਉਹ ਮਾਪਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ?
- ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਰਾਹੀਂ, ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ (BC) ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਰੇ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ। ਕਾਨੂੰਨ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਸਥਿਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਪੰਨੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ।ਇਹ ਪੰਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੈੱਬਪੰਨੇ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ। ਜੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।