Luật gia đình cho gia đình có tài sản lớn

Ủy thác hoàn lại (resulting trust) và khoản đóng góp của cha mẹ

Khi cha mẹ giúp trả tiền đặt cọc mua nhà, trả bớt khoản vay thế chấp, hoặc chuyển một bất động sản sang tên con, nhiều năm sau câu hỏi đặt ra là số tiền đó là quà tặng, hay được giữ theo ủy thác hoàn lại cho cha mẹ. Phán quyết của Tòa án Tối cao Canada trong vụ Pecore v. Pecore, 2007 SCC 17 đã đặt ra khung phân tích: việc chuyển giao không có đền đáp giữa những người trưởng thành được suy đoán là được giữ theo ủy thác hoàn lại, trừ khi bằng chứng cho thấy người chuyển giao có ý định tặng. Suy đoán tặng cho (presumption of advancement) giữa cha mẹ và con đã trưởng thành không còn được áp dụng như trước đây.

Khi ly thân, điều này quan trọng theo cả hai chiều. Nếu tiền của cha mẹ đã giúp mua nhà ở của gia đình chỉ đứng tên một mình quý vị, người phối ngẫu của quý vị có thể lập luận rằng đó là quà tặng cho gia đình. Nếu tiền của cha mẹ đã giúp mua nhà đứng tên chung, cha mẹ quý vị có thể có quyền yêu cầu theo ủy thác hoàn lại, đưa khoản đóng góp của họ ra khỏi bảng kê tài sản gia đình. Các giấy tờ lập vào thời điểm đó (email, hồ sơ ngân hàng, mọi thỏa thuận cho vay, thư xác nhận quà tặng gửi cho bên cho vay) có tính quyết định. Chúng tôi làm việc sớm với khách hàng để thu thập các bằng chứng đó trước khi lời kể của phía bên kia trở nên cố định.

Quỹ ủy thác gia đình tùy nghi

Quyền lợi trong một quỹ ủy thác gia đình tùy nghi lập khi còn sống (discretionary inter-vivos family trust) là một trong những câu hỏi khó hơn theo Điều 84 của Luật Gia đình (Family Law Act). Đạo luật định nghĩa tài sản gia đình (family property) theo nghĩa rộng, bao gồm "quyền lợi của người phối ngẫu trong tài sản" (the spouse’s interest in property); nhưng người thụ hưởng tùy nghi (discretionary beneficiary) chỉ có quyền có điều kiện (contingent right) được người được ủy thác xem xét, chứ không phải quyền đã xác lập (vested entitlement). Quyền lợi đó có thể chia được hay không và chia như thế nào đã nhiều lần được đưa ra tranh tụng. Câu trả lời tùy thuộc vào các điều khoản của quỹ ủy thác, lịch sử các lần phân phối, mối quan hệ giữa người được ủy thác và người phối ngẫu là người thụ hưởng, và việc quỹ ủy thác, về thực chất, có phải là công cụ nắm giữ tài sản do người phối ngẫu đó thực sự kiểm soát hay không.

Chúng tôi xem xét văn bản lập quỹ ủy thác (trust deed), cách thức phân phối trong thời gian quan hệ, và cấu trúc của mọi pháp nhân công ty liên quan trước khi đưa ra nhận định. Nếu quý vị là người thụ hưởng, câu hỏi là xác định tính chất của quyền lợi đó như thế nào để phản ánh đúng giá trị kinh tế thực tế của nó. Nếu người phối ngẫu của quý vị là người thụ hưởng tiền của gia đình họ, câu hỏi là họ có nghĩa vụ công khai những gì về một cấu trúc mà, theo nghĩa chặt chẽ, họ không "sở hữu".

Công ty tư nhân do ít người nắm giữ (closely-held corporation) và người chủ kiêm quản lý (owner-manager)

Khi một hoặc cả hai vợ chồng có cổ phần trong một công ty tư nhân, dù đó là công ty hoạt động (opco), công ty mẹ nắm giữ cổ phần (holdco), hay cấu trúc holdco-opco, những câu hỏi thực sự cần giải quyết là định giá, lợi nhuận giữ lại (retained earnings), và cổ phần được chuyển nhượng (hoặc bồi hoàn) như thế nào khi dàn xếp. Gần như lúc nào cũng cần một chuyên gia định giá doanh nghiệp được cấp phép (Chartered Business Valuator); chúng tôi không tự định giá doanh nghiệp, và chúng tôi hoài nghi những luật sư gia đình tự nhận là làm được việc đó.

Những vấn đề thực tế thường gặp gồm: chiết khấu cổ phần thiểu số (minority-interest discount), và liệu cổ phần của người phối ngẫu đó có thực sự là cổ phần thiểu số theo bất kỳ nghĩa thực chất nào hay không; lợi nhuận giữ lại, và nên coi đó là tài sản hôn nhân hay quỹ dự phòng hoạt động; sự khác biệt giữa tài sản loại trừ (excluded property) (cổ phần sở hữu trước mối quan hệ) và phần tăng giá trị của những cổ phần đó trong thời gian quan hệ, là phần có thể chia theo Điều 84(2)(g); và cái bẫy của Điều 84.1 thuộc Luật Thuế Thu nhập (Income Tax Act) liên bang, vốn có thể biến khoản lẽ ra là lãi vốn (capital gain) thành cổ tức được coi là (deemed dividend) trong một giao dịch chuyển nhượng cổ phần giữa các bên có liên quan (non-arm’s-length). Những cấu trúc dàn xếp trông gọn gàng về mặt luật gia đình có thể kéo theo chi phí thuế lên đến sáu con số nếu được lập thành văn bản mà không có kế toán viên thuế tham gia.

Các khoản chi được hạch toán qua công ty có thể không được coi là thu nhập cho mục đích thuế, nhưng vẫn có thể được coi là thu nhập theo hướng dẫn (guideline income) cho mục đích tiền cấp dưỡng con (child support) hoặc tiền cấp dưỡng vợ/chồng (spousal support). Tiêu chuẩn pháp lý xem xét khoản chi đó mang lại lợi ích cá nhân hay lợi ích kinh doanh, và người chi trả có trách nhiệm chứng minh đó là chi phí kinh doanh chính đáng. Nếu chi phí kinh doanh bị coi là chi tiêu cá nhân, thu nhập theo hướng dẫn có thể được điều chỉnh tăng (grossing up) để tính đến thuế thu nhập cá nhân lẽ ra phải nộp.

Cấu trúc dàn xếp có tính đến thuế

Về thuế liên bang, các quy định có lợi cho vợ chồng khi phân chia tài sản, nhưng chỉ khi văn bản dàn xếp được soạn thảo để tận dụng chúng. Một vài quy định thường gặp nhất:

• Chuyển giao hoãn thuế giữa vợ chồng (spousal rollover) theo Điều 73(1) của Luật Thuế Thu nhập: việc chuyển giao tài sản vốn (capital property) giữa vợ chồng (hoặc vợ chồng cũ, nếu nhằm giải quyết các quyền phát sinh từ mối quan hệ) được coi là thực hiện theo giá vốn, nhờ đó khoản lãi được hoãn lại. Cách soạn thảo rất quan trọng: chuyển giao hoãn thuế được áp dụng mặc định, nhưng có thể chọn không áp dụng khi việc ghi nhận lãi vào lúc ly thân là hợp lý hơn.
• Chuyển RRSP hoãn thuế theo Điều 146(16): số dư RRSP có thể được chuyển giữa hai vợ chồng đang ly thân theo hình thức hoãn thuế bằng Mẫu T2220 của Cơ quan Thuế Canada (CRA), nhưng chỉ khi việc chuyển được thực hiện theo thỏa thuận ly thân (separation agreement) bằng văn bản hoặc lệnh tòa. Khoản thanh toán cân bằng bằng tiền mặt (cash equalization) rút từ RRSP của người chi trả mà không dùng điều khoản này sẽ bị đánh thuế toàn bộ đối với người chi trả.
• Chỉ định nơi cư trú chính (principal residence designation): trong thời kỳ hôn nhân, hai vợ chồng chỉ được chỉ định chung một nơi cư trú chính. Sau khi ly thân, mỗi người có thể chỉ định nơi cư trú chính của riêng mình cho những năm về sau. Khi bán hoặc chuyển nhượng một trong hai căn nhà trong thời gian ly thân, chiến lược chỉ định có thể làm chênh lệch hàng chục nghìn đô la về rủi ro thuế lãi vốn, tùy theo năm nào được chỉ định cho căn nào.
• Cấp dưỡng định kỳ và cấp dưỡng một lần: theo Điều 56.1 và Điều 60(b), tiền cấp dưỡng vợ/chồng trả định kỳ được người chi trả khấu trừ thuế và người nhận phải chịu thuế; tiền cấp dưỡng vợ/chồng trả một lần thường thì không. Cách cấu trúc ảnh hưởng cả đến chi phí sau thuế lẫn lợi thế thương lượng của mỗi bên.
• Khoản thanh toán cân bằng (equalization payment) bằng tài sản: việc chuyển nhượng cổ phần, bất động sản hoặc tài sản vốn khác để thực hiện nghĩa vụ thanh toán cân bằng có thể tự động kích hoạt chuyển giao hoãn thuế theo Điều 73(1), hoặc một giao dịch định đoạt theo giá thị trường hợp lý (fair market value). Trường hợp nào được áp dụng tùy thuộc vào cách soạn thỏa thuận và thời điểm chuyển nhượng so với thời điểm ly hôn.

Chúng tôi không đưa ra tư vấn thuế. Chúng tôi làm việc với kế toán viên hoặc luật sư thuế của quý vị (hoặc giới thiệu một người) để bảo đảm khoản dàn xếp do luật sư gia đình của quý vị soạn thảo không khiến quý vị bị thiệt về thuế. Thời điểm thích hợp để mời họ tham gia là trước khi gửi đề nghị, chứ không phải sau khi thỏa thuận đã được ký.

Làm việc cùng các cố vấn khác của quý vị

Trong một hồ sơ phức tạp, chúng tôi dự kiến phối hợp với nhiều chuyên gia: chuyên gia định giá doanh nghiệp được cấp phép về cổ phần công ty tư nhân, kế toán viên thuế hoặc luật sư thuế về cấu trúc dàn xếp, luật sư di sản về di chúc và mọi quỹ ủy thác cho người phối ngẫu (spousal trust), và đôi khi là kế toán viên điều tra (forensic accountant) khi việc công khai thông tin đang bị cố tình cản trở. Công việc của chúng tôi là dẫn dắt chiến lược pháp lý và bảo đảm phân tích của từng cố vấn được thể hiện trong thỏa thuận. Nếu quý vị chưa có những chuyên gia này, chúng tôi có những người đã cùng làm việc nhiều năm trong các hồ sơ tương tự và có thể giới thiệu cho quý vị.

Công khai thông tin và những trường hợp khó hơn

Điều 5 của Luật Gia đình quy định cả hai vợ chồng đều có nghĩa vụ công khai thông tin đầy đủ và trọn vẹn. Trong các hồ sơ có tài sản lớn, công việc công khai thông tin trên thực tế khó hơn: sổ biên bản công ty (minute book), báo cáo tài chính của công ty mẹ, các khoản vay giữa các công ty, tài sản nắm giữ ở nước ngoài, ví tiền mã hóa, tác phẩm nghệ thuật, xe cộ, bộ sưu tập. Khi một bên nắm giữ sổ sách, yêu cầu xuất trình tài liệu thường không được đáp ứng đầy đủ ở lượt đầu tiên. Chúng tôi biết cần yêu cầu những gì, một phản hồi không đầy đủ trông như thế nào, và khi nào bước tiếp theo đúng đắn là nộp đơn xin lệnh buộc xuất trình tài liệu, hoặc trong trường hợp phù hợp, đề nghị tòa đưa ra suy luận bất lợi (adverse inference) tại phiên xử.

Chúng tôi cũng làm việc ở phía bên kia của vấn đề này: đại diện cho người phối ngẫu sở hữu cấu trúc và đang bị yêu cầu xuất trình hồ sơ công ty của mười năm trong một cuộc "tìm kiếm mò mẫm" (fishing expedition). Nghĩa vụ công khai thông tin là có thật, nhưng không phải là vô hạn.