حضانت و سرپرستی
مسئولیتهای والدینی و اینکه چه کسی کدام تصمیمها را میگیرد.
بر اساس «قانون حقوق خانواده» (Family Law Act)، تمرکز دیگر بر حقوق والدین نیست، بلکه بر مسئولیتهای والدینی (parental responsibilities) است: شیوههایی که سرپرستان از کودک مراقبت میکنند و تصمیمهایی که باید بگیرند.
مسئولیتهای والدینی
«قانون حقوق خانواده» (Family Law Act) اصطلاح حضانت (custody) را به کار نمیبرد و بر حقوق والدین نیز تمرکز ندارد. در عوض، تمرکز به مسئولیتها منتقل شده است. ماده 41 «مسئولیتهای والدینی» (parental responsibilities) سرپرستان (guardians) را برمیشمارد: گرفتن تصمیمهای روزمره و نظارت بر کودک؛ تصمیم درباره محل اقامت کودک؛ تصمیم درباره اینکه کودک با چه کسی زندگی و معاشرت کند؛ تصمیمهای مربوط به تحصیل و فعالیتهای فوقبرنامه؛ تصمیمهای مربوط به تربیت فرهنگی، زبانی، دینی و معنوی، از جمله هویت بومی (Aboriginal identity)؛ رضایت پزشکی و دندانپزشکی (با رعایت ماده 17 «قانون صغار» (Infants Act))؛ درخواست گذرنامه، گواهینامه، مجوز و مزایا؛ دادن، رد کردن یا پس گرفتن رضایتهای دیگر؛ دریافت اخطاریهها و پاسخ به آنها؛ درخواست سوابق از اشخاص ثالث؛ اقامه دعوا، دفاع یا سازش در دعاوی از طرف کودک؛ و هر مسئولیت دیگری که بهطور معقول برای پرورش رشد کودک لازم باشد.
چه کسی میتواند مسئولیتهای والدینی داشته باشد
ماده 40 مقرر میکند که فقط سرپرستان میتوانند مسئولیتهای والدینی داشته باشند. این مسئولیتها معمولاً میان همه سرپرستان مشترک است. احکام دادگاه یا توافقنامهها میتوانند آنها را میان سرپرستان تقسیم کنند یا مسئولیتهای والدینی را بهطور انحصاری به یک سرپرست بدهند. ماده 43 مقرر میکند که مسئولیتهای والدینی باید در جهت بهترین منافع کودک (best interests of the child) اعمال شود. اگر سرپرستی بهطور موقت نتواند هر یک از مسئولیتهای والدینی را اعمال کند، میتواند بهطور کتبی به شخص دیگری اجازه دهد که در آن مدت آنها را اعمال کند.
سرپرستی (guardianship)
ماده 39 مقرر میکند که والدینی که با کودک زندگی میکنند، هر یک سرپرست او هستند. پدر یا مادری که هرگز با فرزند خود زندگی نکرده، سرپرست او نیست، مگر آنکه: (1) آن والد در توافقی با اشخاص درگیر در باروری کمکی شرکت داشته باشد؛ (2) با همه سرپرستان کودک توافق شده باشد که آن والد نیز سرپرست است (و اگر کودک بیش از 12 سال دارد، با رضایت خود کودک)؛ یا (3) آن والد بهطور منظم از کودک مراقبت کند. بر اساس ماده 39(4)، ناپدری یا نامادری صرفاً با ازدواج یا آغاز رابطهای شبیه به ازدواج (marriage-like relationship) با یک سرپرست، سرپرست نمیشود. برای آنکه ناپدری یا نامادری سرپرست باشد، یا باید با سرپرستان دیگر توافقی وجود داشته باشد، یا او باید بهطور منظم از کودک مراقبت کند.
درخواست سرپرستی
محدودیتی برای تعداد سرپرستان یک کودک وجود ندارد. هر کسی میتواند بر اساس ماده 51 «قانون حقوق خانواده» درخواست کند که سرپرست کودک شود. متقاضی باید سوگندنامهای (affidavit) به دادگاه ارائه دهد درباره اینکه این انتصاب چگونه به سود بهترین منافع کودک است، که طبق قاعده 15-2.1 «آیین دادرسی خانواده دادگاه عالی» (Supreme Court Family Rules) یا قاعده 18.1 «آیین دادرسی دادگاه استانی (خانواده)» (Provincial Court (Family) Rules) تنظیم میشود. این سوگندنامه سه پیوست لازم دارد: استعلام سوابق حمایت از کودک از وزارت توسعه کودکان و خانواده (MCFD)؛ استعلام از دفتر ثبت احکام حمایتی (Protection Order Registry)؛ و استعلام سوابق کیفری. هم برای سوگندنامه و هم برای پیوستها مهلتهای سختگیرانهای وجود دارد.
پایان دادن به سرپرستی
بر اساس ماده 51(1)(b)، دادگاه میتواند بنا به درخواست، سرپرستی یک شخص را پایان دهد. رویه قضایی بر آن است که پایان دادن به سرپرستی فقط در شدیدترین موقعیتها ممکن است. دادگاه ممکن است ابتدا بررسی کند که آیا با تقسیم مسئولیتهای والدینی، باقی ماندن آن والد در مقام سرپرست همچنان به سود بهترین منافع کودک است یا نه. اگر چنین باشد، سرپرستی نباید پایان یابد. والدی که دیگر سرپرست نیست، همه مسئولیتهای والدینی را از دست میدهد و صرفاً بزرگسالی است که ممکن است با کودک ارتباط (contact) داشته باشد. نک. D. v. D., 2013 BCPC 135، پاراگرافهای 23–24.
حضانت (custody)، اصطلاح قدیمیتر
برای همسران بدون ازدواج رسمی (common-law spouses)، حضانت (custody) فرزندان دیگر در «قانون حقوق خانواده» وجود ندارد و جای خود را به سرپرستی (guardianship) و تقسیم مسئولیتهای والدینی داده است. برای همسران قانونی، «حضانت» (custody) اصطلاحی بود که ماده 16 «قانون طلاق» (Divorce Act) تا 1 مارس 2021 به کار میبرد؛ در آن تاریخ این اصطلاح در آنجا نیز جایگزین شد. «قانون طلاق» اکنون از «مسئولیت تصمیمگیری» (decision-making responsibility) سخن میگوید، یعنی مسئولیت تصمیمهای مهم درباره بهزیستی کودک، از جمله سلامت، تحصیل، فرهنگ، زبان، دین و معنویت، و فعالیتهای فوقبرنامه مهم (ماده 2)، و نیز از «زمان والدگری» (parenting time). دادگاه هر دو را در یک «حکم والدگری» (parenting order) بر اساس ماده 16.1 تعیین میکند، و مسئولیت تصمیمگیری ممکن است به هر یک از همسران یا به هر دو داده شود یا میان آن دو تقسیم شود (ماده 16.3). میزان آمادگی هر یک از همسران برای حمایت از رابطه کودک با همسر دیگر یکی از عواملی است که دادگاه میسنجد (ماده 16(3)(c)). جز در صورتی که دادگاه دستور دیگری دهد، شخصی که بر اساس حکمی از «قانون طلاق» که پیش از این تغییر صادر شده حضانت داشته، دارای زمان والدگری و مسئولیت تصمیمگیری محسوب میشود (ماده 35.4). برای همسران قانونی، حکم والدگری بر اساس «قانون طلاق» افزون بر سرپرستی است و جایگزین آن نمیشود.