ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ (family property) ਅਤੇ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਇਦਾਦ (excluded property) ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ (date of separation) ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀਆਂ (spouse) ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਮਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਉਸ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਇਦਾਦ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆਇਆ, ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਰਾਸਤ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਤੋਹਫ਼ਾ। ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਇਦਾਦ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਵਾਧਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ: ਬਰਾਬਰ ਵੰਡ
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਜਾਂ ਅਦਾਲਤੀ ਹੁਕਮ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਾ ਕਹੇ, ਦੋਵੇਂ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਰਜ਼ੇ (family debt) ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਕਮਾਈ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤੇ; ਵੱਖ ਹੋਣ (separation) ਤੇ ਹਰ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦਾ ਸਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਹੜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕੀਮਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ (ਟ੍ਰਾਇਲ) ਜਾਂ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਅਚੱਲ ਅਤੇ ਚੱਲ ਜਾਇਦਾਦ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ, ਕਿਸੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ, ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ, ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ RRSP (ਰਜਿਸਟਰਡ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਬੱਚਤ ਯੋਜਨਾ), ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਧਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੀ ਹੈ
ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਜਾਇਦਾਦ; ਵਿਰਾਸਤ; ਕਿਸੇ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ; ਹਰਜਾਨੇ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਅਤੇ ਬੀਮੇ ਦੀਆਂ ਅਦਾਇਗੀਆਂ, ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਸਿਵਾਏ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗੁਆਚੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਲਈ ਟਰੱਸਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਇਦਾਦ; ਕਿਸੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰੀ ਟਰੱਸਟ (discretionary trust) ਵਿੱਚ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਹਿੱਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਨੇ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ; ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਬਣੀ ਜਾਇਦਾਦ। ਜੋ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਇਦਾਦ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਅਜਿਹੇ ਰਿਕਾਰਡ ਜੋ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਉਸ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਸਕਣ।
ਨਾ-ਬਰਾਬਰ ਵੰਡ
ਅਦਾਲਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਨਾ-ਬਰਾਬਰ ਵੰਡ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਂ ਜੇ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅਣਉਚਿਤ (significantly unfair) ਹੋਵੇ। ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਇੱਕ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦਾ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਆਮ ਕੰਮਕਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਕਰਜ਼ਾ, ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਘਟਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੇ ਟੈਕਸ ਨਤੀਜੇ। ਇਹ ਹੱਦ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਉੱਚੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ
ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਣਵਿਆਹੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ (common-law spouse) ਨੂੰ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਕਿਸੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵਿਚੋਲਗੀ (mediation) ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਝਗੜੇ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਸਮਾਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਣਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨ
ਹਰ ਲਿੰਕ BC Laws ਜਾਂ Justice Laws ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਹੀ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲਿੰਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲਿਖਤ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਂਚ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼: November 9, 2026।
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ (Family Law Act, SBC 2011, c 25), ਧਾਰਾ 81: ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਉੱਤੇ ਬਰਾਬਰ ਹੱਕ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਰਜ਼ੇ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ, ਧਾਰਾ 84: ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ, ਧਾਰਾ 85: ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਇਦਾਦ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਿ ਜਾਇਦਾਦ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ, ਧਾਰਾ 95: ਜਦੋਂ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅਣਉਚਿਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਾ-ਬਰਾਬਰ ਵੰਡ
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ, ਧਾਰਾ 198: ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ
ਲੋਕ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ
- ਜਿਹੜਾ ਘਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਕੀ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ?
- ਘਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ, ਪਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਵਾਧਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਸਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੀ ਸੀ।
- ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਂਝੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹੇਗੀ?
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲਕੀ ਦੂਜੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਾਲੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਉਸ ਜਾਇਦਾਦ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਅਮਲ ਵਿੱਚ, ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਦੋਂ ਗੁਆਚਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੈਸਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਰਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ (BC) ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਰੇ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ। ਕਾਨੂੰਨ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਸਥਿਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਪੰਨੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ।ਇਹ ਪੰਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੈੱਬਪੰਨੇ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ। ਜੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।