ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ (BC) ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ (Ministry of Children and Family Development, MCFD) ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਬਾਲ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੇਵਾ ਐਕਟ (Child, Family and Community Service Act, CFCSA) ਅਧੀਨ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ (director), ਜੋ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਕੋਈ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਦਿਵਾਸੀ ਏਜੰਸੀ (delegated Aboriginal agency) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਦਾਲਤੀ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਮੰਨਣ ਦੇ ਵਾਜਬ ਆਧਾਰ ਹੋਣ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੁਰੰਤ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਘੱਟ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਦਮ ਬੱਚੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।

ਐਕਟ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਕਦੋਂ ਹੈ। ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਸਰੀਰਕ ਨੁਕਸਾਨ, ਜਿਨਸੀ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਅਣਗਹਿਲੀ, ਮਾਪੇ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ (domestic violence) ਵਾਲੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਨੁਕਸਾਨ, ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰਹਿਣਾ, ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਮਾਪਾ ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਰਨਾ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ। ਐਕਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਗ਼ਰੀਬੀ, ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਜਾਂ ਮਾਪੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਾਰਨ, ਅਣਗਹਿਲੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਮਾਪੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ।

ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹਰ ਮਾਪੇ ਨੂੰ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਲਿਖਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਵਾਜਬ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ, ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ

ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਲਿਖਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ: ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਅੰਤਰਿਮ ਯੋਜਨਾ (interim plan of care), ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਘੱਟ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸੁਣਵਾਈ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ: ਬੱਚਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੀ ਅੰਤਰਿਮ ਸਪੁਰਦਗੀ (interim custody) ਵਿੱਚ ਰਹੇ; ਬੱਚਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਘਰ ਜਾਵੇ; ਬੱਚਾ ਬਿਨਾਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਘਰ ਜਾਵੇ; ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਜੋ ਇਸ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਵੇ।

ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੁਣਵਾਈ, 45 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵਾਪਸ ਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਦਾਲਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੁਣਵਾਈ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ 45 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜੱਜ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਬੱਚਾ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਜੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੱਜ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਤ (best interests of the child) ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ: ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਰੱਖਣਾ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਆਰਜ਼ੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦਾ ਹੁਕਮ (temporary custody order), ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦਾ ਹੁਕਮ (continuing custody order)।

ਆਰਜ਼ੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਸਮਾਂ-ਹੱਦਾਂ

ਜੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਰਜ਼ੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜੇ ਉਹ ਬੱਚਾ ਪੰਜ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਅਤੇ ਜੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜਾਂ ਵੱਧ ਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ। ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਉਮਰ-ਵਰਗਾਂ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਆਰਜ਼ੀ ਹੁਕਮ ਮਿਲਾ ਕੇ 12, 18 ਅਤੇ 24 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਦਾਲਤ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਹੱਦ ਨਾ ਵਧਾ ਦੇਵੇ।

ਆਰਜ਼ੀ ਹੁਕਮ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਪੁਰਦਗੀ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਇਹ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਹਾਲਾਤ ਵਾਜਬ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਸੁਧਰ ਜਾਣਗੇ, ਜਾਂ ਕਿ ਮਾਪਾ ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਲਗਾਤਾਰ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬੱਚੇ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤ (personal guardian) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੋਦ ਲੈਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।

ਮਾਪਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਹਰ ਸੁਣਵਾਈ 'ਤੇ ਜਾਓ: ਜੋ ਮਾਪਾ ਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਰ ਬਣਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ। ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਹੱਕ ਮੰਗੋ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਪਾ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਦਾ ਨਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ ਸਕੇ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ (family conference) ਜਾਂ ਵਿਚੋਲਗੀ (mediation) ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਵਾਦਿਤ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤੈਅ ਹੋ ਸਕੇ।

ਛੇਤੀ ਵਕੀਲ ਕਰੋ। Legal Aid BC ਉਹਨਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕੇਸਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦੀਆਂ ਆਮਦਨ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ।

ਮੂਲਵਾਸੀ (Indigenous) ਬੱਚੇ

ਜੇ ਬੱਚਾ ਮੂਲਵਾਸੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੂੰ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਬੱਚੇ ਦੀ ਫ਼ਸਟ ਨੇਸ਼ਨ (First Nation) ਨੂੰ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਲਈ ਮਨੋਨੀਤ ਮੂਲਵਾਸੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਵਾਈ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਰ ਬਣਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ। ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਅੰਤਰਿਮ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਮੂਲਵਾਸੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਅਪਣਾਉਣ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਮੂਲਵਾਸੀ ਅਥਾਰਟੀ (Indigenous authority) ਲਿਖਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮੂਲਵਾਸੀ ਕਾਨੂੰਨ (Indigenous law) ਅਧੀਨ ਬਾਲ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਦੇਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਹਟਣ ਲਈ ਕਹੇ, ਉੱਥੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਕੇਸ ਤੋਂ ਹਟਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।